२०८२ साल भदौ २४ गते देशमा विध्वंश भएको दिन, के के भएको थियो टाइमलाइन

काठमाडौं । २०८२ साल भदौ २४ गते बिहान आक्रोशसहित सडकमा उत्रिएको भीडले दिनभर आगजनी र तोडफोड गर्यो । दिउँसो सिंहदरबार र संसद् प्रवेश, अपराह्न सर्वोच्च अदालतदेखि नेताका निवाससम्म आगजनी भयो । दिउँसो प्रधानमन्त्रीको राजीनामा आए पनि आन्दोलन रोकिएन । साँझसम्मै आन्दोलनकारीले जे मन लाग्छ त्यही गरे । सुरक्षा निकाय हात उठाएर भाग्नुपर्ने अवस्थ आयो । राति १० बजेपछि कफ्यू लाग्यो, नेपाली सेना सडकमा आयो, अनि बल्ल आन्दोलनकारी तितरबिर हुन थालेका थिए ।

२०८२ भदौ २४ ः नेपालमा राज्य संरचनामाथि आगजनी र सत्तापतनको दिन

बिहान ७ः००–८ः३० — अघिल्लो दिनको आक्रोश बोकेर सडकमा भीड
भदौ २३ गतेको प्रहरी गोलीकाण्डमा ठूलो मानवीय क्षति भएपछि दोस्रो दिन बिहानैदेखि काठमाडौंसहित देशका विभिन्न शहरमा प्रदर्शन सुरु हुन्छ । राजधानीमा विशेषगरी नयाँ बानेश्वर, माइतीघर, कोटेश्वर, कलंकी, बालाजु, चाबहिललगायत क्षेत्रमा प्रदर्शनकारी जम्मा हुन थाल्छन् ।

बिहान ९ः००–११ः०० — आन्दोलनको केन्द्र बानेश्वर
नयाँ बानेश्वर क्षेत्रमा प्रदर्शनकारीको संख्या बढ्दै जान्छ। अघिल्लो दिन मृत्यु भएका युवाको तस्वीर र शवको खबरले प्रदर्शनकारीको आक्रोश थप चर्किन्छ। प्रदर्शनकारीले प्रधानमन्त्रीको राजीनामा माग्दै नाराबाजी गर्छन्। प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच विभिन्न स्थानमा तनाव सुरु हुन्छ। यस दिनको आन्दोलन अघिल्लो दिनको जस्तो एउटा निश्चित मागमा सीमित नरही सरकार र राजनीतिक नेतृत्वविरुद्ध प्रत्यक्ष आक्रोशमा परिणत हुँदै जान्छ।

बिहान ११ः००–दिउँसो १ः०० — सरकारी संरचना निशानामा
स्थिति क्रमशः नियन्त्रणबाहिर जान थाल्छ। विभिन्न ठाउँमा प्रहरी कार्यालय, सरकारी कार्यालय र राजनीतिक दलका संरचनामा तोडफोड र आगजनी सुरु हुन्छ। गगन थापाको रातोपुलस्थित घरमा आगजनी, होटल हिल्टनमा आगजनी, पोखरा महानगरपालिकामा तोडफोड तथा देशका विभिन्न ठाउँमा राजनीतिक दलका कार्यालयमा आक्रमण भएको विवरण सार्वजनिक हुन्छ। सुर्खेतमा एमाले कार्यालयमा समेत आगजनी भएको रिपोर्ट आउँछ। यही चरणमा आन्दोलन काठमाडौंको सडकबाट राज्यका संवेदनशील संरचनातर्फ प्रवेश गरेको देखिन्छ।

दिउँसो १ः००–२ः०० — सिंहदरबारको सुरक्षा घेरा भत्किन्छ
प्रदर्शनकारी सिंहदरबार परिसरभित्र प्रवेश गर्छन्। गेट तोडेर प्रदर्शनकारी प्रशासनिक केन्द्रभित्र प्रवेश गरेको विवरण सार्वजनिक हुन्छ। सिंहदरबारभित्र प्रवेशसँगै प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र विभिन्न मन्त्रालय रहेको प्रशासनिक केन्द्रमै आगजनीको जोखिम बढ्छ। उता नयाँ बानेश्वरमा संघीय संसद् भवन पनि प्रदर्शनकारीको नियन्त्रणमा पुग्न थाल्छ। संसद् भवनमा तोडफोड र आगजनी सुरु हुन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले पनि संसद् भवनमा आगो लागेको र प्रदर्शनकारीहरू भवनभित्र प्रवेश गरेको पुष्टि गरेका छन्।

दिउँसो करिब २ः३० — प्रधानमन्त्री ओलीको राजीनामा
लगातार चर्किँदै गएको आन्दोलन, सरकारी संरचनामाथिको आक्रमण र राजनीतिक दबाबबीच प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिन्छन्। ओलीले राजीनामा पत्रमा मुलुकमा उत्पन्न असामान्य परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै संविधानसम्मत राजनीतिक निकासका लागि राजीनामा दिएको उल्लेख गरेका थिए। तर प्रधानमन्त्रीको राजीनामाले सडकको आगो तत्काल रोकिँदैन। सरकार ढलिसकेको थियो, तर राज्यका संरचनामाथिको आक्रमण जारी थियो।

दिउँसो ३ः०० — राष्ट्रपतिद्वारा राजीनामा स्वीकृत
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले प्रधानमन्त्री ओलीको राजीनामा स्वीकृत गर्छन्। तर सडकमा भने परिस्थिति झन् भयावह हुँदै जान्छ। करिब ३ बजेतिर राष्ट्रपतिबाट ओलीको राजीनामा स्वीकृत भएको खबर सार्वजनिक भएको थियो। त्यसकै आसपास पेरिसडाँडास्थित माओवादी केन्द्रको केन्द्रीय कार्यालयमा समेत आगजनी भएको रिपोर्ट आयो। यससँगै आन्दोलनको चरित्र प्रधानमन्त्रीको राजीनामाबाट राज्य संरचनामाथिको विद्रोहतर्फ पुगेको देखिन्छ।

दिउँसो ३ः००–४ः०० — सर्वोच्च अदालत पनि आगोको निशानामा
सरकारको प्रशासनिक केन्द्र सिंहदरबार र संसद् भवनपछि न्यायपालिकाको सर्वोच्च निकाय सर्वोच्च अदालत पनि आगजनीको निशानामा पर्छ। सर्वोच्च अदालतसँगै महान्यायाधिवक्ताको कार्यालय तथा अन्य न्यायिक संरचनामा क्षति पुगेको रिपोर्टहरू सार्वजनिक हुन्छन्। यसले घटनालाई सामान्य राजनीतिक प्रदर्शनभन्दा निकै गम्भीर बनाउँछ—कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाका प्रमुख संरचनामै आगजनी।

अपराह्न ४ः००–६ः०० — शीतल निवासदेखि बालुवाटारसम्म
दिउँसोपछि आगजनीको दायरा अझ फराकिलो हुन्छ। राष्ट्रपति निवास शीतल निवास, प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटार तथा विभिन्न मन्त्री र पूर्वप्रधानमन्त्रीका निजी निवासहरू प्रदर्शनकारीको निशानामा पर्छन्। पूर्वप्रधानमन्त्री तथा प्रमुख राजनीतिक नेताहरूका घरमा समेत आगजनी र तोडफोडका दृश्य सार्वजनिक हुन्छन्। राष्ट्रपति निवास, प्रधानमन्त्रीको सरकारी निवास तथा प्रमुख राजनीतिक नेताका निजी घरहरूमा समेत आगजनी हुन्छ ।

साँझ ५ः००–७ः०० — नेताहरूको उद्धार, विमानस्थलतर्फ चाप
राजनीतिक नेतृत्वका लागि सुरक्षा चुनौती बढेपछि नेपाली सेनाले उद्धार तथा सुरक्षित स्थानान्तरणमा भूमिका खेल्न थाल्छ। कतिपय मन्त्री तथा राजनीतिक नेताहरूलाई हेलिकप्टरमार्फत सुरक्षित स्थानमा सारिएको अन्तर्राष्ट्रिय समाचारमा उल्लेख छ। उता प्रदर्शनकारीहरू त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलतर्फ समेत पुग्छन्। राजनीतिक नेतृत्व देश छाडेर भाग्न सक्ने आशंकाबीच विमानस्थलको सुरक्षा कडा बनाइन्छ। विमानस्थलको अवस्था असामान्य भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय उडान प्रभावित र केही उडान डाइभर्ट÷रद्द हुने अवस्था आउँछ।

साँझ ६ः००–८ः०० — बालुवाटारको सुरक्षा संकट
प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटार वरिपरि प्रदर्शनकारीको भीड बढ्छ। पछि सार्वजनिक भएका विवरणअनुसार प्रदर्शनकारीहरू बालुवाटारको तेस्रो गेट तोडेर पार्किङ क्षेत्रसम्म पुगेका थिए र त्यहाँ रहेका सवारीसाधनमा आगो लगाउन थालिसकेका थिए। प्रधानमन्त्री निवासका अन्य गेटबाहिर समेत ठूलो भीड जम्मा भएको थियो। ओलीले नेपाली सेनासँग सुरक्षा मागेपछि सेनाको नेतृत्वले पहिले राजीनामा दिनुपर्ने अडान राखेको विवरण पनि पछि सार्वजनिक भयो।

साँझदेखि राति — सिंहदरबार धुवाँले ढाकिन्छ
साँझ पर्न थालेपछि सिंहदरबार, संसद् भवन, सर्वोच्च अदालत र अन्य सरकारी संरचनाबाट धुवाँको मुस्लो उठिरहेको हुन्छ। आन्दोलन अब काठमाडौंको केही सडकमा सीमित हुँदैन। देशका विभिन्न शहरमा प्रदेश सरकारका कार्यालय, स्थानीय तहका कार्यालय, प्रहरी कार्यालय, राजनीतिक दलका कार्यालय तथा निजी सम्पत्तिमा आगजनी र तोडफोड भइरहेका हुन्छन्। यसैबीच कतिपय कारागारबाट समेत कैदीबन्दी बाहिर निस्किएका घटना सार्वजनिक हुन्छन्—नख्खु, कैलाली, कास्की लगायतका कारागारमा सुरक्षा अवस्था चुनौतीपूर्ण बन्छ।

राति ८ः००–१०ः०० — देश सुरक्षा शून्यताको अवस्थातर्फ
सरकारको नेतृत्व परिवर्तन भइसकेको छ। प्रहरी संरचना विभिन्न ठाउँमा आक्रमणको सामना गरिरहेको छ। सरकारी भवनहरू जलिरहेका छन्। राजनीतिक नेतृत्व सुरक्षित स्थानतर्फ सारिएको छ। मानवअधिकारसम्बन्धी पछिल्ला मूल्याङ्कनहरूले समेत भदौ २४ को हिंसामा आन्दोलनसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध नभएका समूहहरू समेत भीडमा मिसिएको हुन सक्ने र सरकारी भवन, व्यवसाय, विद्यालय तथा सञ्चार संस्थामाथि आक्रमण भएको उल्लेख गरेका छन्। यही चरणमा सेनालाई सडकमा परिचालन गर्ने तयारी निर्णायक बन्छ।

राति १०ः०० — नेपाली सेना सडकमा
नेपाली सेनाले राति १० बजेदेखि सडकमा परिचालन हुने घोषणा गर्छ। सेनाको हस्तक्षेपसँगै राज्यको सुरक्षा संयन्त्र पुनः नियन्त्रण कायम गर्ने प्रयासमा जान्छ। त्यसबेलासम्म भने दिनभरको आगजनी र तोडफोडले राजधानीको राजनीतिक तथा प्रशासनिक केन्द्रको स्वरूप नै बदलिसकेको हुन्छ।

राति १०ः००–मध्यरात — आगो बलिरहन्छ, सत्ता भने ढलिसकेको हुन्छ
मध्यराततिर काठमाडौंका धेरै ठाउँमा आगो बलिरहेको हुन्छ। सिंहदरबार क्षेत्रमा आगजनीको असर कायम रहन्छ। राजनीतिक दलका कार्यालय, सरकारी संरचना, निजी निवास र व्यापारिक प्रतिष्ठानहरूमा भएको क्षतिको वास्तविक आकार त्यसबेला नै स्पष्ट हुन थालेको हुन्छ। अर्कोतर्फ प्रधानमन्त्री ओली राजीनामा दिएर सुरक्षित सैन्य संरचनातर्फ सारिइसकेका हुन्छन्। पछि सार्वजनिक विवरणअनुसार उनलाई नेपाली सेनाको हेलिकप्टरबाट चनवन ब्यारेक, मकवानपुरतर्फ लगिएको थियो। यसरी भदौ २४ को रात सकिँदा नेपालमा निर्वाचित सरकार ढलिसकेको थियो, संसद् र प्रमुख सरकारी संरचनाहरू जलेका थिए र देश नयाँ राजनीतिक संक्रमणमा प्रवेश गरिसकेको थियो ।

थप समाचार

खरानी ग्याङले सम्मानको अर्थ नबुझ्नु स्वाभाविकै होः राधिका शाक्य

देशभर ग्यासको हाहाकार, उद्योगमन्त्री नै अलमलमा, ब्यवसायीको लुट

अमानवीय र तुच्छ गालीगलौज गर्नेलाई पार्टीबाट निकाल्ने रविको घोषणा

सर्वोच्चबाट पार्टीको पूर्ण आधिकारिकता आफूहरूले पाउने देउवाको दाबी

अस्पतालमा पीडितको गुनासोः कि सास कि लास भेट्न पाए हुन्थ्यो,…

भोटेकोशी बाढीमा उद्धार र शव ब्यवस्थापनबारे सरकारमाथि प्रश्न, प्रधानमन्त्रीले दिए…